روانشناس و مشاور خانواده، در برنامه «زندگی زیباست» رادیو معارف، تاب‌آوری را مهارتی آموختنی دانست و بر نقش خودآگاهی، مدیریت مصرف و حمایت خانوادگی در مواجهه سازنده با دشواری‌های زندگی تأكید كرد.
به گزارش روابط عمومی رادیو معارف، دكتر سمیه سلیمی، روانشناس و مشاور خانواده، در این برنامه با تأكید بر اینكه تاب‌آوری مهارتی آموختنی است، اظهار كرد: تاب‌آوری به معنای توانایی انسان برای مواجهه با بلایا، فشارها و شرایط طاقت‌فرساست و برخلاف تصور رایج، ویژگی كاملاً ذاتی نیست؛ بلكه می‌توان آن را از طریق تمرین، یادگیری، تجربه و تعامل با محیط تقویت كرد.
وی با اشاره به ویژگی‌های افراد تاب‌آور افزود: برخورداری از مهارت‌های اجتماعی، توانایی حل مسئله، خودگردانی و هدفمندی همراه با خوش‌بینی، از مؤلفه‌های مهم تاب‌آوری به شمار می‌روند. انعطاف‌پذیری، همدلی، مهارت ارتباطی، توانایی برنامه‌ریزی، كمك‌طلبی، خودآگاهی و داشتن نگاه مثبت به آینده، در تقویت این توانایی نقش دارند.
این روانشناس با بیان اینكه تاب‌آوری صرفاً به معنای تحمل منفعلانه سختی‌ها نیست، تصریح كرد: تاب‌آوری به معنای حضور فعال و سازنده در محیط پیرامون، حتی در شرایط بحرانی است؛ به‌گونه‌ای كه فرد بتواند با شناخت شرایط و استفاده از ظرفیت‌های خود و اطرافیان، برای عبور از مشكلات اقدام كند.
مدیریت مصرف؛ راهكاری برای كاهش فشارهای زندگی
سلیمی در بخش دیگری از این برنامه، به نقش الگوهای خرید و مصرف در آرامش خانواده پرداخت و گفت: هدف از مدیریت مصرف، نخریدن یا محروم كردن افراد از نیازهایشان نیست، بلكه باید میان نیازهای واقعی و خواسته‌های غیرضروری تفاوت قائل شد و خریدها را متناسب با شرایط زندگی، كیفیت و میزان نیاز تنظیم كرد.
وی با اشاره به تأثیر تبلیغات و فشارهای اجتماعی بر تصمیم‌های اقتصادی خانواده‌ها اظهار كرد: گاهی افراد به‌جای خرید بر اساس نیاز، تحت تأثیر چشم‌وهم‌چشمی، خودنمایی یا احساس عقب ماندن از دیگران قرار می‌گیرند و به خرید كالاهایی روی می‌آورند كه ضرورت چندانی برای زندگی آن‌ها ندارد.
این كارشناس با اشاره به خریدهای هیجانی و تأثیر تبلیغات و حراج‌ها افزود: گاهی افراد صرفاً به دلیل پایین بودن قیمت یا جذابیت پیشنهادهای فروش، بدون بررسی نیاز واقعی خود خرید می‌كنند و پس از آن با احساس پشیمانی یا فشار مالی مواجه می‌شوند.
وی همچنین انباشت وسایل بلااستفاده در خانه را از نشانه‌های قابل تأمل در الگوی مصرف دانست و بر ضرورت بازنگری در عادت‌های خرید و شناخت اولویت‌های واقعی خانواده تأكید كرد.
چشم‌وهم‌چشمی و تجملات؛ عادت‌هایی كه به خانواده فشار می‌آورند
سلیمی با اشاره به برخی عادت‌های خانوادگی كه می‌توانند در شرایط اقتصادی دشوار، فشار مضاعفی ایجاد كنند، به چشم‌وهم‌چشمی در خرید وسایل گران‌قیمت، تعارف و رودربایستی در هزینه‌كردن و برگزاری مراسم‌های پرهزینه اشاره كرد.
وی افزود: گاهی نگرانی از قضاوت دیگران یا حفظ ظاهر و آبرو باعث می‌شود خانواده‌ها هزینه‌هایی فراتر از توان مالی خود متحمل شوند؛ در حالی كه چنین رفتارهایی می‌تواند آرامش روانی و ثبات اقتصادی خانواده را تحت تأثیر قرار دهد.
این روانشناس همچنین با اشاره به اسراف در پذیرایی از مهمانان خاطرنشان كرد: برخی عادت‌های شكل‌گرفته در خانواده، مانند تهیه بیش از اندازه غذا یا خریدهای غیرضروری برای نشان دادن سخاوت و مهمان‌نوازی، نیازمند بازنگری است تا بتوان میان احترام به مهمان و مدیریت صحیح منابع تعادل برقرار كرد.
خودآگاهی و حمایت خانواده؛ دو پشتوانه تاب‌آوری
این مشاور خانواده در ادامه، خودآگاهی و مدیریت هیجان‌ها را از عوامل مهم در تصمیم‌گیری صحیح دانست و گفت: در مواجهه با فشارهای اجتماعی و سرزنش دیگران، لازم است فرد اعتمادبه‌نفس خود را بر پایه شناخت درست از خویشتن تقویت كند و با كنترل هیجان‌ها، از تصمیم‌های شتاب‌زده در خرید و مسائل مهم زندگی پرهیز كند.
وی حمایت خانوادگی را نیز یكی از عوامل مهم در عبور از بحران‌ها برشمرد و افزود: در شرایطی مانند بیماری یا مشكلات مالی، خانواده می‌تواند با همدلی، همفكری و حمایت متقابل، زمینه تصمیم‌گیری بهتر و مدیریت مؤثرتر مشكلات را فراهم كند.
سلیمی با تأكید بر ضرورت تقویت ساده‌زیستی و قناعت خاطرنشان كرد: شناخت نیازهای واقعی و تفكیك آن‌ها از خواسته‌های كاذب، می‌تواند از فشارهای ذهنی و اقتصادی بكاهد و به ایجاد آرامش بیشتر در زندگی كمك كند.
