به گزارش روابط عمومی رادیو معارف، برنامه «دین و زندگی» رادیو معارف در بخش دیگری از سلسله مباحث فقهی خود، موضوع «تشبّه به كفار» را با حضور كارشناسان دینی، حجت الاسلام و المسلمین فلاح‌زاده و حجت الاسلام و المسلمین مهدی‌زاده بررسی كرد.

فلاح‌زاده با اشاره به نمونه‌هایی از احكام عبادی در زمینه پرهیز از همانندی با دشمنان اهل‌بیت(ع) اظهار داشت: حتی در برخی موارد عبادی، دستور به عدم شباهت داده شده است؛ برای مثال، روزه گرفتن در روز عاشورا، با وجود استحباب روزه در برخی ایام، به دلیل ارتباط این روز با شكرانه و پیروزی دشمنان اهل‌بیت(ع)، در فقه شیعه مكروه دانسته شده است.

وی در تبیین مفهوم تشبّه و نقش قصد و اراده در تحقق آن افزود: تشبّه در لغت به معنای همانندی است و در اصطلاح فقهی، به همانند شدن فرد با دیگران در امور ظاهری، مانند پوشش، آرایش و نحوه خورد و خوراك گفته می‌شود. در بررسی این موضوع باید میان همانندی ناخواسته و رفتاری كه آگاهانه و با قصد شباهت انجام می‌شود، تفاوت قائل شد.

این كارشناس دینی با اشاره به اینكه برخی شباهت‌های ظاهری ممكن است بدون اراده فرد شكل بگیرد، تصریح كرد: اگر فرد بدون توجه به نماد بودن یك پوشش یا رفتار، با آن مواجه شود، باید شرایط تحقق عنوان تشبّه را بررسی كرد؛ زیرا آگاهی، قصد، استمرار رفتار و دیگر ملاحظات فقهی در تشخیص حكم موضوع اهمیت دارند.

در ادامه این برنامه، حجت الاسلام و المسلمین مهدی‌زاده با تشریح انواع تشبّه گفت: تشبّه را می‌توان از دو جهت بررسی كرد؛ از نظر بُعد، تشبّه ظاهری در پوشش و رفتارهای بیرونی و تشبّه باطنی در اخلاق، اعتقادات و جهان‌بینی مطرح می‌شود. همچنین از نظر الگوپذیری، باید میان پیروی از الگوهای صالح، مانند انبیا و ائمه(ع)، و همانندی با الگوهای نامطلوب تفاوت قائل شد.

وی همچنین با اشاره به ضرورت شناخت مصادیق تشبّه خاطرنشان كرد: در بررسی این موضوع، باید میان نشانه‌های اختصاصی یك دین یا آیین و رفتارهایی كه به‌مرور زمان به عرف و رفتار مشترك انسانی تبدیل شده‌اند، تمایز قائل شد؛ چراكه تشخیص مصادیق، نیازمند توجه به شرایط فرهنگی و اجتماعی است.

مهدی زاده در بخش دیگری از مباحث، با اشاره به زندگی مسلمانان در كشورهای غیر اسلامی، بر اهمیت بررسی شرایط و ضرورت‌های محیطی تأكید كرد و گفت: در برخی موقعیت‌ها، ضرورت‌هایی مانند حفظ جان، مال یا كسب‌وكار ممكن است در حكم تكلیفی موضوع تأثیرگذار باشد؛ ازاین‌رو، بررسی تشبّه در محیط‌های مختلف، نیازمند توجه به شرایط و ملاحظات فقهی است.